Ticaretin serbestleşmesi,ve küreselleşmeyle birlikte gümrük vergisi kavramına ek olarak gümrük vergisi olarak adlandırılmasa da uygulandığı eşya üzerinde gümrük vergisi gibi etki yaratan Toplu Konut Fonu,Tarım Payı,Anti Damping Vergisi,Tütün Fonu,Maden Fonu,Telafi Edici Vergi,Çevre Katkı Payı,KKDF,DFİF,Kültür Bakanlığı Kesintisi,Damga Vergisi,Özel Tüketim Vergisi gibi çeşitli adlar altında gümrük idarelerinde alınan vergi ve mali yükümlülükler bulunmaktadır.
Kapsam olarak 27/10/1999 tarih 4458 sayılı Gümrük Kanunun da tanımlanan
Madde 3……“Gümrük vergileri” deyimi, ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü;
9.( 18/6/2009 tarih ve 5911 sayılı Kanun ile dokuzuncu bent değiştirilmiştir.) “İthalat vergileri” deyimi,
a) Eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri,
b) Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri;
10.( 18/6/2009 tarih ve 5911 sayılı Kanun ile onuncu bent değiştirilmiştir.) “İhracat vergileri” deyimi,
a) Eşyanın ihracatında ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri,
b) Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ihracatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri; şeklinde yer almıştır.
Gümrük Vergisi : Gümrük vergileri dış ticaret yapan iki veya daha fazla ülke arasında mal ve hizmetlerin ülkeye girişlerinde o ülke ekonomisinin aldığı paradır.
Gümrük Vergileri : Yürürlükteki hükümler uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin tümünü ifade eder.
Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca vergi numarası verilen gerçek ve tüzel kişiler ithalat işlemlerini yürütebilirler.
İthalatta gümrük yükümlülüğü Gümrük Kanunu’nun 181′inci maddesine göre; ithalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girmesi, ithalat vergilerine tabi eşyanın ithalat vergilerinden kısmi muafiyet suretiyle geçici ithali halinde doğar. Gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlar.
İthalatta gümrük yükümlülüğünde yükümlü beyan sahibidir. Dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan kişi de yükümlüdür. Anılan maddenin 1′inci fıkrasında belirtilen rejimlerden biri için beyanda kullanılan veriler, kanunen alınması gereken vergilerin tamamen veya kısmen tahsil edilmemesine sebep olduğu takdirde, beyanın yapılabilmesi için bu verileri veren ve bu verilerin yanlış olduğunu bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişiler de gümrük vergilerinden sorumludur.
Gümrük Kanunu’nun 15′inci maddesine göre Gümrük vergileri, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24′üncü maddesine göre ithal eşyasının gümrük kıymeti eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli; Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta Kanunun 27 ve 28′inci maddelerine göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat, ithal eşyası için alıcının satıcıya veya satıcı yararına yaptığı veya yapması gereken ödemelerin toplamıdır.
İthal eşyasının beyan edilen kıymetinin gerçeklik ve doğruluğu hususunda tereddüt hasıl olması durumunda, beyan sahibinden ek bilgi ve belge istenir. Mükellef tarafından ibraz edilen bilgi ya da belgeler kabul edilebilir nitelikte değilse ve fiilen ödenen veya ödenecek fiyatın belirlenmesine imkan sağlamıyorsa ya da beyan edilen kıymetin doğruluğunu ispat için yeterli değilse; beyan edilen kıymetin fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğunun beyanda bulunan tarafından ispatlanamaması gerekçeleriyle, satış bedeli yönteminden, bunu izleyen aynı (yoksa benzer) eşyanın satış bedeli yöntemine geçilerek gümrük kıymeti belirlenir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24′üncü madde hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına 27′nci maddede belirtilen ilavelerin yapılması gerekir.
Spesifik esasa göre vergiye tabi eşyanın gümrük vergisi matrahı, vergi hangi ölçü birimi üzerinden (kilogram, sayı, baş, adet gibi) alınacaksa bu miktardır.
Gümrük vergisinin oranı ise; İthalat Rejimi Kararına ek listelerde tarife pozisyonlarına göre ilgili sütunlarda kayıtlı bulunan oranlardır. AB, EFTA ve aramızda ikili anlaşmalar bulunan ülkelerinden yapılacak ithalatlarda tercihli tarifeden yararlanılmak istenilmesi halinde A.TR. ya da EUR.1 belgelerinin gümrük idaresine ibraz edilmesi gerekir.
Eşyanın gümrük vergisine esas alınacak kıymetinin Türk Lirası olarak beyanı zorunludur. Fatura ve diğer belgelerde yazılı yabancı paralar, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan T.C.Merkez Bankası döviz satış kurları üzerinden Türk Lirasına çevrilir.
Temel Yaklasim Olarak Konismentolar Iki Ayri Ceside Ayrilirlar .Birinci Cesit Konismentolar Malin Adi Anilan Gemiye Yuklenmek Uzere Acenta Tarafindan Teslim Alindigini Gosterir.Bu Konismentolar Mallarin Gemiye Yuklendigini Kesin Teyid Etmediginden Alicilar Tarafindan Pek Itibar Gormezler. Malin Alicisi Konismento Bankaya Ibraz Edildiginde Malinin Gemiye Yuklendiginden Emin Olmak Ister.Bu Durumda Devreye Cogunlukla Duzenlenen Yukleme Konismentosu Girer.Bu Konismentoda Malin Hangi Gemiye Yuklendigi Kesin Olarak Bellidir .Akreditiflerde Genellikle ‘’On Board ‘’ Kayitli Konismentoyu Sart Kosar.
Konismentolarin Bu Temel Ayrimi Gozden Gecirildikten Sonra Turlerini Gozden Gecirelim;
Konismentonun Devri Yonunden;
1- Nama Yazili Konismento (Straight B/L): Bu Tur Konismentolar Sadece Gonderilen Adina Duzenlenir.Ticari Dolasimda Bu Konismentolar Fazla Itibar Gormezler.Istisnai Durumlarda Kimligini Kanitlamasi Halinde Mal Ilgili Aliciya Teslim Edilebiliyor.Bu Konismentolar Ciro Yolu Ile Bir Baskasina Devredilemezler.Mal Tesliminde Konsimentonun Teslim Alinmasi Ozellikle Onerilir.
2- To Order Of ….; Consignee Oncesinde Bu Ibare Yazilmis Ise Bu Devredilebilir Bir Konsimento Anlamina Gelir.Yani Birinci Sikta Sadece Alici Adina Duzenlenen Ve Bunun Disinda Bir Kimsenin Devir Yolu Ile Mali Teslim Alamamasi Durumu Burada Sozkonusu Degildir.Mal Ciro Yolu Ile Devredilebilir, Malin Teslim Edilebilmesi İcin Bir Orijinal Konsimento Yeterlidir.
3- To Order ; Alici Kutusuna ‘’To Order” Yazildigi Anda Bu Konsimento Aynen Hamiline Kaydi Ile Duzenlenen Cek Gibi Bir Nitelik Kazanir.Bu Konsimentoyu Teslim Alan Yukleyici Konsimentoyu Cirolayarak Devretmek Zorundadir.Bu Ciroya Sahip Konsimentonun Bir Nushasi Kimin Elinde Ise Ve Kim Once Acentaya Bir Nusha Konsimentoyu Ibraz Ederse Mal Kendisine Teslim Edilir.
4- Ciro Edilemez (Non Negotiable -Waybills Of Lading/ Express B/L ) Konismento ; Hemen Belirtmek Gerekir Ki Turk Ticaret Kanunu Madde 1102/2 Ve 1107 Ye Gore Bu Tur Ciro Edilemez Imzasiz Konismentolar Ile Mal Cekilemez.4458 Sayili Gumruk Kanununun Yururluge Girmesi Ile Birlikte Bu Tur Konismentonun Turkiye’de Gecerli Olmadigi Seklinde Armatorlere Mesaj Gecilmistir. Bu Konismentolar Ciro Ile Devredilemediginden ‘’To Order Veya To Order Of” Seklinde Kayitla Duzenlenemezler. Bu Konismentoyu Duzenleyen Acenta Navlun Ve Masraflari Garantiye Almak Zorundadir. Collect Yuklemelerde ‘’To Be Collected At Destination” Seklinde Dokumanlarda Belirtilmeli Ve Ilgili Acentaya Bu Bilgi Iletilmelidir.Karsi Tarafa Ulasan Yuk Konismento Ibraz Edilmeden Fakat Kimlik Bilgilerinden Tam Emin Olunarak Teslim Edilebilir.
Cok Uluslu Sirketler Kendi Ana Temsilciliklerine Bir Ulkeden Diger Bir Ulkeye Kargo Tasittiklarinda Islemin Basitligi Acisindan Bu Tur Konsimentoyu Tercih Ederler.Bu Konsimentolar Ciro Edilemezler , Devredilemezler.Bu Konsimentolar Normal Konsimentolar Gibi Ayni Anlasma Maddelerini Icerirler.Mallarin Teslimati Icin Consignee De Bulunan Kisinin Kimligini Ibraz Etmesi Yeterlidir Herhangi Bir Konsimento Ibraz Etmek Zorunda Degildir.
Konismentolar İceriğindeki Mallarin Durumuna İlişkin Olarakta İkiye Ayrilirlar;
1- Temiz Konismento (Clean B/L) : Konteyner Tasimaciliginda Tasimaci Malin Niteliginden , Miktarindan, Degerinden Habersizdir Ve Sorumlu Degildir.Bu Nedenle Yukleyicinin Beyanina Gore Kapali Olarak Konteyneri Tasinmak Uzere Teslim Alir Ve Dis Gorunus Olarak Herhangi Bir Hasar Gormuyor Ve Konismentoda Bunu Beyan Etmiyor Ise Buna Temiz Konismento Diyoruz. (Icc 500 Madde 32 ‘’Clean On Board” Basligi Altinda Tekrar Bu Konu Ele Alinacaktir)
2- Kirli Konismento (Dirty/Foul B/L) : Yine Tasimaci Tarafindan Kapali Kutu Olarak Teslim Alinan Konteyner Ve Mal Icin Tasiyanin Herhangi Bir Kusur Tespiti Halinde Bu Durum Konismentoya Not Dusulur.Yani Mal Veya Malin Ambalajina Dair Bir Kusurun Konismento Uzerinde Kayit Dusulmesi Konismentoyu Kirli Konismento Yapar.Bankalar Bu Tur Kayit Tasiyan Konismentolari Akreditif Izin Vermedigi Surece Kabul Etmezler.(Icc 500 Madde 32 -C).Bu Durum Akici Ve Kokulu Mallar Icin Sozkonusu Olabilir.Aksi Taktirde Konteyner Kapali Bir Kutu Olarak Teslim Alindigindan Diger Mallarda Bu Durum Bilinemez.Akreditifler Geregi Musteri Firmalardan Cesitli Konismento Tanimlari Ile Bizlere Talepler Ulasmaktadir.Bankalarin Incelemeleri Sonucunda Bunlarin Bazilarinda Anlasmazliga Dusulmekte Ve Sikintilar Dogmaktadir.Bu Da Genelde Banka Calisanlarinin Yetersiz Egitimlerinden Kaynaklanmaktadir. Asagida Bu Konulardan Bazilari Siralanmistir;
Ocean Ve Marine Konismento Talepleri;
Bankalar Akreditifteki Bu Ifadeleri Aynen Konismento Uzerinde Aramaktalar.Oysa Yapmalari Gereken Konismentonun Ilgili Kutucuklarinin Incelenerek Akreditifin Istedigi Kosullari (Ornegin Marine Veya Ocean Ise Port To Port Yuklemeyi Ihtiva Ediyor Olmasi Vb) Tasiyip Tasimadigina Bakmalidir.Konismento Istenen Basligi Tasidigindan Akreditif Sartinin Yerine Getirildigi Dusunulmektedir.Oysa Konismento Basligi Ile Celisen Bir Cok Duruma Rezerv Koymalari Gerekirken Bu Celiskinin Farkinda Olmadiklari Icin Rezerv Koymalari Gereken Konulara Rezerv Koymuyorlar.(Icc 500 Madde 23)
For Combined Transport Or Port To Port Shipment Ibarelerinin Silinmesi Talepleri:
Ornegin Akreditifte ‘’Port To Port Shipment ‘’ Sarti Var Ise Bankalar Bu Ibarenin Onunde Bulunan ‘’For Combined Transport Or” Ibaresinin Silinmesini Talep Etmektedirler. Musteride Bu Durumda acentelere Baski Yapmaktadir.Bu Durumda Bankalarin Bu Talebinin Hicbir Makul Dayanagi Yoktur.Cunku Bu Ibareler Iki Farkli Durumu Ifade Etmektedirler.Duzenlenen Konismento Incelendiginde Hangi Duruma Uygun Ise O Ibare Algilanmali Ve Kabul Edilmelidir.Ornegin Bir Limandan Yuk Teslim Alinip Ve Bir Limanda Teslim Ediliyor Ise Bu Konismento Icin ‘’Port To Port Shipment (Marine B/L)” Sarti Yerine Getirilmis Olarak Kabul Olmalidir.Diger Ibarenin Bu Kosulda Konismentoda Kalmasi Bir Celiski Ve Sakinca Dogurmaz.Bu Ifade Ibraz Edilen Konsimentonun Hem Kombine Tasimada Hemde Limandan Limana Kullanilabilecegini Acikca Gosterir.
Ayrica Bu Tur Talepler Farkli Sekillerde Gundemimize Gelebilir.Bu Taleplere Bizim Yanitimiz Yine Icc500 23.Madde Cercevesinde Olacaktir.Cunku Burada Konsimentoda Baslik Olarak Ne Yazdigina Degil Konsimentonun İncelendiginde Ne Sonuc Verdigine Bakilir Ve Bu Nedenle Bu Maddede ‘’Adi Ne Olursa Olsun (However Named)” İfadesi Mevcuttur.
Bazi Akreditiflerde ‘’Multimodal Bill Of Lading” Sarti Oldugu Icin Konsimentoda Bu Baslik Istenir.Oysa Icc 26 Maddede ‘’Carrier Or Mto (Multimodal Transport Operator)” Kaydi Vardir Ve Bu Kayda Istinaden Ozellikle Multimodal Kelimesini Yazmamiz Sart Degildir Konsimentoda ‘’Carrier” In Belirtilmis Olmasi Yeterlidir.
Ilave Masraflarin Ve Ozellikle ‘’Free Out ‘’ Kaydinin Konismento Uzerinden Silinmesi Talepleri;
Akreditifte Icc500 33-D Maddesine Atifta Bulunularak Ilave Masraflarin Konismentoda Yeralmamasi Sarti Bulunabilir.Ilave Masraflarin Uzerinde Belirtildigi Bir Konismento Bankaya Giderse Banka Bu Noktada Hakli Olarak Konismentoyu Firmaya Iade Eder.Bu Tur Bir Talep Musteriden Bize Geldigi Anda Hemen Bu Ibareleri Silmemiz Dogru Degildir.Bankanin Talebi Haklidir Fakat Musteride Bunun Ne Anlama Geldigini Bilmedigi Icin Bize Bildirmemistir.Akreditifte Bulunan Bu Ifade Saticiya Arti Bir Maliyet Demektir.Bize Muracaat Edildiginde (Demuraj Ve Ardiye Ilave Bir Masraf Degildir.) Diger Masraflar Pesin Olarak Yukleyici Firmadan Tahsil Edilerek Konismento Uzerinden Cikarilabilir. Konismentodan Cikarilan Bu Masraflarin Tarafimizca Tahsil Edildigi Tahliye Acentasi Ve Armatore Zamaninda Bildirilmelidir.Bazi Musteriler Bunlari Odemeyerek Taahhutname Vermek Isterler Onerimiz Paranin Pesin Olarak Tahsil Edilmesidir.
Nokta, Virgul Duzeltme Talepleri;
Bu Talepler Bankalar Tarafindan Sikca Bizlere Ulasmaktadir. Bankalar Konismentonun Asli Niteligi Ile Ilgilenecekleri Yerde Bu Tur Anlamsiz Taleplerde Bulunmaktalar.Bu Tip Konular Mahkemelere Yansidiginda Mahkemelerin Temel Kistasi ‘’Esasta Uygunluk” Olmaktadir.Bankalarin Bu Yaklasimina Hukuk Dilinde ‘’Kesin Kez Uygunluk ‘’ Denmektedir. (Prof.Dr.Seza Reisoglu ‘’Akreditif Sayfa 202-203-204-205). Icc 500 De Kesin Kez Uygunluk Maddesi Yer Almamaktadir.Bununda En Buyuk Kaniti Madde 37-C Dir.
Clean On Board Deyiminin Konismento Ya Yazilmasi Talepleri;
Akreditiflerde Uzun Yillarin Aliskanligi Geregi ‘’Clean On Board Bill Of Lading” Sarti Bulunmaktadir.Bu Sart Dokme Yuk Tasimaciliginda Yaygin Olarak Ve Zorunlu Kullanilmaktadir. Fakat Konteyner Tasimaciligina Gelindiginde Bu Deyime Tasimacinin Hakli Cekinceleri Olusmaktadir.Cunku Dokme Yuku Tasimaci Gorur Ve Yukleme Esnasinda Malin Bizzat Yuklenmesine Nezaret Ederek Mali Inceler. Eger Mala Ait Bir Kusur Gorurse Bunu Konismento Uzerine Not Duser, Aksi Halde Malin Hatasiz Yuklendigini Beyan Icin ‘’Clean On Board ‘’ Kaydi Duserek Konismento Tanzim Eder.Konteyner Tasimaciliginda Tasiyicinin Mala Dair Boyle Bir Sorumlulugu Yoktur.Mal Yukleyici Tarafindan Yuklenir, Gumruk Tarafindan Muayene Edilir Ve Konteynerde (Kapali / Muhurlu Olarak) Tasiyiciya Teslim Edilir.Yani Tasimaci Konteynerin Ici Ile Ilgili Bir Eylem Ve Sorumluluga Girmez, Bu Nedenle De Konismentoda ‘’Clean On Board ‘’ Kaydi Dusmesi Mumkun Degildir.Bu Kaydi Dustugu Anda Malin Tum Sorumlulugunu Almis Olacaktir.Bu Gercek Icc Tarafindan Dikkate Alinmis Ve 500 Sayili Kitapcikta Aciklik Getirilmistir.Madde 32 A-B-C Siklari Soyle Der;
A- Temiz Tasima Belgesi Mallarin Ve/Veya Ambalajin Kusurlu Bir Durumunu Acikca Beyan Eden Ibare Veya Kayit Tasimayan Belgedir.
B- Kabul Edilebilecek Ibare Veya Kayitlar Akreditifte Acikca Sarta Baglanmadigi Surece Bankalar Bu Gibi Ibare Ve Kayitlari Iceren Tasima Belgelerini Kabul Etmeyeceklerdir.
C- Akreditifte ‘’Clean On Board” (Temiz Durumda Yuklenmistir) Ibaresini Iceren Bir Tasima Belgesi Istendigi Taktirde Belgenin Bu Madde Ve 23,24,25,26, 27,28 Veya 30. Maddeleri Hukumlere Uygun Olmasi Halinde Bankalar Sozkonusu ‘’Clean On Board” Sartini Yerine Getirilmis Olarak Goreceklerdir.
Onemli Not: Sayin Erkut Onursal ‘In ‘’Ticari Kurallar Ve Uygulama” Adli Kitabinda (Sayfa 279) Bu Madde Farkli Yorumlanmis Ve Ibarenin Basilmasi Gerektigi Yazilmistir.Bu 32. Maddenin Yanlis Bir Yorumlamasidir.Bu Konuda Sayin Pier Kalomeni Ile Birlikte Icc Turkiye Milli Komite Uyesi Ve Akbank Dis Munasebetler Danismani Sayin Haluk Erdemol Ile Gorusulmus Ve Teyid Alinmistir.
Konismentolar Uzerine Mal Bedelinin Yazilmasi Talepleri:
Bu Konuya Yaklasimimiz Son Derece Onemlidir.Konu Iki Acidan Ele Alinmalidir. Birincisi Armatorun Konuya Bakis Acisi, Ikincisi Ise Turk Ticaret Kanunu Ve Icc500 Referansli Yaklasimdir.Konu Armator Acisindan Ele Alindiginda Mal Bedelinin Konismentoya Yazilamayacagi Tum Armatorler Tarafindan Belirtilmektedir.Ancak Yazilmasi Zorunlu Oldugu Kosulda Bunun Belli Sartlari Vardir. Ornegin Bir Armator Malin Cif Bedeli Uzerinden %7 Sigorta Bedeli Alarak Bunu Yazabilecegini Belirtmektedir.Bu Yaklasimin Temel Nedeni Mal Bedeli Konismento Uzerine Yazildigi Zaman (Turk Ticaret Kanunu Da Bunu Acikca Ifade Eder) Malin Tum Degerinden Sorumlu Tutulmasidir.Bunu Uygulayip Uygulamamakta Armator Serbesttir.
Bu Zamana Kadar Bu Kosulu Kabul Ederek Mal Bedelini Konismento Uzerine Yazdirmayi Kabul Eden Firma Olmamistir. Bu Yaklasim Ile Musteriye Gitmek Musteriyi Gereksiz Yere Rahatsiz Etmektedir.Bu Konuya Yaklasimimiz Icc500 Ve Turk Ticaret Kanunu Ile Olmalidir.Bu Sekilde Konuyu Ele Aldigimizda Konusulan Her Banka Ikna Edilmis Ve Musteride Bizlerin Dogrulari Savundugumuzu Gormustur.Icc 500 De ‘’Ticari Faturalar ‘’ Basligi Altinda 37-C Bendinde Aynen Soyle Der; ‘’Malin Ticari Faturadaki Tanimlamasi Akreditifteki Mala Iliskin Tanimlamaya Uygun Olmalidir.Diger Butun Belgelerdeki Mal Tanimlamasi Akreditifteki Tanimlama Ile Celismeyecek Genel Ifadeleriyle Yapilabilir”. Bu Madde Dogrudan Bankayi Baglayicidir, Konismentoyu Kabul Etmek Zorundadir. Bu Durum Turk Ticaret Kanununda Da Madde 1112 Den Baslayarak 1113 Ve 1114. Maddeler Ile Mal Bedelinin Yazilmasi Ve Sonuclarini Net Olarak Aciklamistir.Ozellikle Madde 1114 Te ‘’Yukleten Yukun Cins Ve Kiymetini Yukleme Baslamadan Once Bildirmemis Ve Bu Beyani Konismentoya Yazilmamis Oldugu Taktirde, Tasiyan Herhalde Beher Koli Veya Parca Basina En Cok 1500 Turk Lirasi Ile Mesul Olur” Denmektedir.Bu Ifadeye Gore Tasiyan Mal Bedelini Konismentoya Yazmaz Ise Sembolik Bir Bedel Ile Maldan Sorumlu Oluyor.Fakat Eger Mal Bedelini Yazarsa Ozaman Bu Bedelden Sorumlu Olacaktir.
Erken Ve Gec Tarih Talepleri;
Armator Proseduru ,Uluslar Arasi Ticari Kurallar Ve Bu Konudaki Ornek Mahkeme Kararlari Gozonune Alindiginda Erken Veya Gec Tarihli Konismento Duzenlemek Suctur.Bu Durum ‘’Ucuncu Kisinin Sahtekarligi” Olarak Adlandirilmaktadir.Ornek Olay; Ingiliz Mahkemelerinde, Dava Konusu Olan Bir Olayda , Nakliyeci Konismentoda Sahtekarlik Yaparak, Mallarin Akreditif Vadesinde Gonderildigi Izlenimini Vermek Icin Dogru Olmayan Bir Yukleme Tarihi Yazmistir.Mahkeme Satici , ‘’Fraud/Hile” Den Haberdar Olmadigi Icin Bankanin Odemeyi Reddetme Hakki Olmadigi Sonucuna Varmistir.(Prof.Dr.Seza Reisoglu’nun Kitabindan Aynen Alinmistir.). Burada Malin Alicisinin Isterse Mali Tasiyan Armatoru Dava Edecegini Dusunmek Hata Olmasa Gerek.Msc Dokumantasyon Prosedurune Bakildiginda Ozetle (Ante- And Post-Dated Bills Of Lading Basligi Altinda) ‘’Konismentodaki Tarih Kargonun Yuklenme Tarihidir.Bazen Musteri Cesitli Sebeplerle Erken Veya Gec Tarihli Konismento Talep Edebilir.Belirlenen Tarih Araliginda Olmadigi Zaman Banka Odemeyi Red Edebilir Veya Pazar Fiyatlari Gunluk Olarak Degisebilir.Erken Veya Gec Tarihli Konismento Gercekleri Saptirmak Ve Ilgili Taraflara Karsi Sahtekarliktir.Bu Gibi Durumlarda Sorumluluk P&I Club Tarafindan Kabul Edilmemis Ve Sonuclari Oldukca Masraflidir.Bu Durumlarda Acentayi Sorumlu Tutmaktayiz.Konismentoyu Imzalayan Kisi Uzerindeki Bilgilerin Dogrulugundan Emin Olarak Imzalamalidir. Herhangi Bir Durumda Ben Bilmiyordum Ki Deme Hakki Kanun Karsisinda Yoktur.Bu Konuda Dikkatinizi Cekmek Istedigimiz Onemli Bir Nokta Daha Var.Artik Dunyada Tasima Hizmeti Alan Musteriler Kendi Mallarinin Ne Durumda Hangi Gun Nereden Yuklendigini , Nereden Aktarildigini Ve Ne Zaman Nerede Tahliye Edilerek Musteriye Hangi Gun Teslim Edildigini Bilgisayar Ortaminda Gormektedirler.Msc Tarafindan Tum Acentalara Duyurulan ‘’Inttra” Adi Verilen Sistemde Bu Hareketler Tum Ilgili Acentelerce Girilmektedir. Bu Siteye Girilen Bilgi Ile Konismento Uzerinde Bulunan Bilgilerin Gercek Olmasi Ve Birbiri Ile Celismemesine Cok Dikkat Etmek Gerekiyor. Artik Musteriler Malin Limandan Hangi Tarihte (Gercek Olarak) Yuklendigini Gorebiliyorlar. Ellerine Gecen Konismento Tarihinin Bu Tarihle Celistigini Gormek Hicte Sorun Olmasa Gerek.
Hizmeti Alana Degil Bir Baska Firmaya Fatura Kesilmesi Talepleri;
Bu Tur Taleplerle Cok Fazla Karsilasmaktayiz.Ozellikle Forwarder Kanali Ile Yapilan Islemlerde Ve De Kardes Kurulus Olan Firmalarda Karsilasilmaktadir. Buradaki Bizi Ilgilendiren Kisim Hizmet Verilen Firma Disinda Bir Firmaya Fatura Duzenliyor Isek Mutlaka Fatura Kesilen Firmanin Onayinin Yazili Olarak (Tum Yuk Detaylari Acikca Belirtilmek Uzere )Alinmasi Gerekmektedir. Aksi Durumda Belli Bir Zaman Sonra Adina Fatura Kesilen Firma ‘’Hizmet Almadan ‘’ Odeme Yaptigini Beyan Edebilir Ve Bu Dava Konusu Olur. Borclar Kanunu 61-66 Maddelerinde Sebepsiz Zenginlesme Olarak Bilinen Bu Konuya Yer Verilmistir.
Konismentonun Kaybi Nedeni Ile Ikinci Set Konismentonun Talep Edilmesi;
Bu Tur Talepler Genellikle Yukleyiciden Bizlere Ulasir.Bu Durumda Ilk Olarak Yukleyicinin Antetli Kagidi Ile Bize Muracaat Etmesi Gerekmektedir. Yukleyicinin Muracaati Ile Birlikte Birinci Sinif Banka Garantisi C.I.F. Bedel Uzerinden %125 Tutari (Bu Miktar Armatore Gore Degiskenlik Gostermektedir) Hesaplanarak Tarafimiza Teslim Edilmelidir. Verilen Banka Garantisinin Gecerlilik Suresi Minimum 2 Yil Olmalidir.Bu Banka Garantisi Banka Ve Musteri Tarafindan Imzalanmis Olmali Ve Tarafimizca Guvenli Bir Yerde Saklanmalidir. Ikinci Set Konismentoyu Duzenleyen Yukleme Acentasi Bu Durumu Derhal Tahliye Acentasina Bildirmelidir. Ikinci Set Konismento Uzerine ‘’ This Is The Second Set, The First Set Of Bill Of Lading Number ………. Is Declared By The Merchant As Lost And To Regarded Void” Seklinde Aciklama Yazilmalidir.
Malin Ulasacagi Limani Degistirme Talepleri (Change Of Destination );
Bu Talep Karsisinda Ilk Yapilacak Olan Malin Tahliye Limanina Ulasip Ulasmadigina Emin Olmaktir.Mal Tahliye Limanina Ulasmis Ise Masraflar Farkli Kalemler Olur, Eger Gemi Uzerinde Ise Farkli Olur Bu Nedenle Emin Olmali Ve Musteriye Bu Arastirmadan Sonra Donmeliyiz. Bu Degisiklik Talebi Fcl Konteynerlerde Kabul Edilmelidir. Yeni Belirlenen Navlun Ve /Veya Ic Tasima Ilgili Armator Tarifesine Gore Olmalidir.Konteynerin Gemi Uzerinde Bu Nedenle Yer Degistirmesi (Shifting) Gerekiyor Ise Bunun Da Belirlenerek Musteriye Fatura Edilmesi Gerekir.Talepte Bulunan Musteri Bununla Ilgili Tam Set Konismentoyu Ve Diger Evraklari Bizlere Vermelidir.Bu Islem Ile Ilgili Duzeltme (Corrector) Yazilarimiz Armator , Ilgili Tahliye Ve Aktarma Limanlarina Zamaninda Iletilmelidir.Bu Konu Son Derece Onemlidir, Bu Nedenle Konuyu Biraz Daha Acarak Anlatmakta Fayda Buluyoruz.
Islemin Farkli Zamanlari Itibari Ile;
1- Yuk Yukleme Limaninda Iken
1.1 Konsimentolar Duzenlenmis Ise:Bu Durumda Konsimento Acentenin Aldigi Yeni Talimata Gore Duzenlenir.Yeni Rota Ve Tahliye Limani Konsimentoya Yazilir.Armatore, Aktarma Limanlarina Ve Tahliye Limanina Gonderilen Manifestolar İle Duzenlenen Konsimento Bilgileri Mutlaka Uyumlu Olmalidir.
1.2 Konsimentolar Duzenlenmemis Ise:Duzenlenen Konsimentolar Teslim Alinarak Ya Uzerinde Duzeltilir Yada İmha Edilerek Yeniden Konsimentolar Duzenlenir.Eger Manifestolar Yurtdisina Gonderilmemisse Yeni Duruma Uygun Duzenlenenler Gonderilmelidir.Manifestolar Gonderilmisse İlgili Heryere Manifest Corrector Gonderilmelidir.
2- Gemi Yoldayken Varis Yeri Degisikligi (Tasima Sozlesmesi Tamamlanmadan: Eger Bosaltma Liman Degisikligi Gemi Yolda İken Gelirse İlk Akla Gelen Konu Bosalacagi Aktarma Limani Degisecekmi Vede Gemi Uzerinde İstif Yeri Degisimi (Shifting) Sozkonusumudur Ve Masrafi Ne Kadardir.Bu Bilgileri Derhal Degisikligi Talep Eden Tarafa Yazili Bildirmeliyiz Ve Buna İstinaden Yazili Yanit Almaliyiz.Bu Degisikligin Gerceklestirilmesi Karari Alindiginda Konsimentolar O Hattin Herhangi Bir Acentasina Tam Takim İletilmis Olmalidir.Bu Yazili Teyid Mutlaka Yukleme Liman Acentasinin Elinde Olmalidir.Yeni Konsimentolar Basildigi Anda Manifest Corrector Duzenlenerek İlgili Tum Taraflara İletilmelidir (Aktarma Limani/Lari, Eski Tahliye Limani, Yeni Tahliye Limani, Armator).Bu İslemlerin Her Asamasinda Armatorun İlgili Departmanlari Bilgilendirilmeli Ve Teyidleri Alinmalidir.3- Yuk Varis Yerine Ulasmis Halde Iken Degisiklik (Tasima Sozlesmesinin Tamamlanmasindan Sonra): Bu Durumda İlk Duzenlenen Konsimento Kapsami Tasima Sozlesmesi Sona Ermis Sayilir.Bundan Sonra Konteyner Tekrar Tasinacak İse Eski Konsimentolar Elde Edilerek Yeni Konsimento Duzenlenir.Bu Konudaki Bilgi Yukleme Liman Acentasindan Tahliye Acentasina Gelmelidir.Tahliye Acentasida Buradan Aldigi Bilgiler Dogrultusunda Yeni Tahliye Limanina Ve Armatore Gerekli Konsimento Ve Manifesto Detayini Bildirmelidir.Bu Durumda Tahsil Edilecek Navlun Ve Masraf Detaylari Karsilikli Paylasilmali Ve Teyid Edilmelidir.Mallarin İlk Ulastigi Tahliye Limanindaki Lokal Masraflarin Tahsili Konusu Dikkatle İzlenmeli Ve Odenecegi Garantisi Alinmalidir.Bunlarin Odenmemesi Durumunda O Liman Acentasi Sorumlu Tutulur.
Bunlarin Disinda Konteynerin Tahliye Limanindan Veya Aktarma Limanindan Yukleme Limanina Tekrar Geri Getirilmesi Talebide Gelebilir.Bu Durumda Da Eski Sozlesme Sona Erer Tum Konsimentolar Tam Set Geri Alinir Ve Yeni Sozlesme Devreye Girer.
Bu İslemler Sirasinda Her Durumda Aklimizda Bulunmasi Gereken En Onemli Not Konsimentonun Nerede Oldugudur.İslemler Baslamadan Konsimentolarin Tam Takimi Armatorun Herhangi Bir Acentasi Tarafindan Kesinlikle Teslim Alinmis Olmalidir.Cunku
Malin Baska Bir Limana Goturulmesi Veya Geri Getirilmesi Yeni Bir Tasima Sozlesmesi Konusudur Bunun Unutulmamasini OnemleTavsiye Ederiz.
Malin Konismentosuz Serbest Biraktirilmasi Talebi (Telex Release) ;
Bu Durum Musterinin Mali Yukledikten Sonra Meydana Gelmektedir.Bu Taleple Bize Gelecek Olan Musteri Tam Set Konismentoyu Ibraz Etmeli Beraberinde Malin Serbest Birakilmasi Icin Yazili Talimatini Vermelidir. Konismento Eger Banka Emrine Ise Yukleyici Boyle Bir Talepte Bulunamaz.Bize Teslim Edilen Konismentoda Yukleyici Kime Ciro Ettigini (Tam Ciro) Acikca Kayit Dusmelidir. Yukleme Acentasi Konismentolarin Tamami Kendisine Teslim Edilmeden Ve Ciro Edilmeden Bu Islemi Baslatmamalidir.Olaya Tahliye Acentasi Yonu Ile Bakildiginda; Tahliye Acentasi Alicinin Kimligini Dikkatle Kontrol Etmeli Ve Bundan Emin Olmalidir.Ticari Baskilar Nedeni Ile Bu Kosullar Yerine Getirilmeden Malin Serbest Birakilmasi Telafi Edilemez Sonuclar Dogurabilir.Serbest Birakilacak Olan Mala Iliskin Tum Masraflar Pesinen Tahsil Edilmelidir, Ayni Zamanda Garanti Mektubu ‘’Letter Of Indemnity ‘’ Alinmalidir.Eger Konismentolar Yukleme Liman Acentasindan Tahliye Liman Acentasina Gelirse Alici Firma Konismentoyu Imzalayarak Garanti Mektubunu Iade Alabilir. Genelde Armatorlerin Dokumantasyon Prosedurlerinde Garanti Mektubundan Bahsedilir Ve Bazi Islemler Yapilmadan Alinmasi Onerilir.Gunluk Pratikte Bazi Noktalarda Bu Atlanmakta Ve Firmanin Antetli Kagidina (Cogunluklada Faks Kanali Ile Originali Edinilmeden) Yazilmis Bir Basit Taahhutname Ile Yetinildigi Gozlenmektedir.Ornek Olmasi Acisindan Yargitayca Onaylanmis Bir Mahkeme Kararinin Ozetini Sunalim; Rezerv Konusu Evraklari Banka Iyi Musterisi Oldugu Icin Firmaya Iade Etmiyor Ve Bir Basit Taahhutname Karsiligi Vesaikleri Rezerv Kaydi Koymadan Akreditif Bankasina Gonderiyor.Karsi Banka Vesaiklerin Rezervli Oldugunu Belirtiyor Ve Mal Bedelini Transfer Etmiyor.Banka Musterisine Odenen Mal Bedelini Geri Almak Icin Dondugunde Musteri Odemeyi Reddediyor.Mahkemeye Intikal Eden Olayda Mahkeme Taahhutname Ile Yapilmis Olmasina Ragmen Bankayi Haksiz Buluyor Ve Mal Bedelinin Odenmesi Talebini Geri Ceviriyor, Bu Karar Yargitayca Da Onaylanmistir. (Prof.Dr. Seza Reisoglu Sayfa 222). Bu Ornekten Cikaracagimiz Sonuc Taahhutnamenin Her Zaman Olasi Alacak Ve Zararimizin Yuzde Yuz Teminati Olamayabilecegi Gercegidir.
Hemen Belirtmek Gerekir Ki Turk Ticaret Kanunu Madde 1102/2 Ve 1107 Ye Gore Bu Tur Ciro Edilemez Imzasiz Konismentolar Ile Mal Cekilemez.4458 Sayili Gumruk Kanununun Yururluge Girmesi Ile Birlikte Bu Tur Konismentonun Turkiye’de Gecerli Olmadigi Seklinde Armatorlere Mesaj Gecilmistir. Bu Konismentolar Ciro Ile Devredilemediginden ‘’To Order Veya To Order Of” Seklinde Kayitla Duzenlenemezler. Bu Konismentoyu Duzenleyen Acenta Navlun Ve Masraflari Garantiye Almak Zorundadir. Collect Yuklemelerde ‘’To Be Collected At Destination” Seklinde Dokumanlarda Belirtilmeli Ve Ilgili Acentaya Bu Bilgi Iletilmelidir.Karsi Tarafa Ulasan Yuk Konismento Ibraz Edilmeden Fakat Kimlik Bilgilerinden Tam Emin Olunarak Teslim Edilebilir.
Imo Kapsaminda Yuklenen Yukler; Bu Konuda Onemli Bir Duzeltme Yapmak Istiyoruz.Imco Olarak Bilinen Bu Tanim Aslinda Imo Seklinde 22 Mayis 1982 Yilinda Degistirilmistir.Ilk Olarak Imco Adi Altinda 1948 Yilinda Isvicre’de Toplanilmis Ve Birlesmis Milletler Denizcilik Konferansinda Kabul Edilmistir.Adi Imo Olarak
(International Maritime Organization -Uluslar Arasi Denizcilik Orgutu) Faaliyetini Surduren Kurulus Birlesmis Milletler Orgutudur.Calisma Amaci Denizcilikte Guvenlik Ve Denizlerin Kirlenmemesidir.Turkiye Bu Kurulusa 25.3.1958 Yilinda (Yani Kurulusundan Itibaren) Taraf Olmustur. Bu Bilgilerden Sonra Bu Kapsamda Yuklenen Yukler Gundeme Geldiginde Yukleyici Firmalarin Genelde Bilgi Yetersizligine Rastlanmaktadir.Yuk Kabul Edildiginde Mutlaka Yukleyici Firmanin Yuke Ait Imo Deklarasyon Formunu Imzali Olarak Bizlere Iletmesi Zorunludur.Bu Yuklerin Icinde Bulundugu Konteynerlerin Hepsine Imo Etiketleri Yapistirilmasi Ve Bu Giderinde Musteriye Fatura Edilmesi Zorunludur. Imo Kapsamindaki Yukler Ile Ilgili Yaniltici Bilgi Verilmesi Halinde Cok Ciddi Maddi Sonuclari Olacagini Umutmamak Gerekir.Cok Onemle Belirtmek Isteriz Ki Bu Kapsamda Yuklenecek Olan Mallar Icin Onceden Ilgili Armatorun Ilgili Departmanina Bildirimde Bulunmak Ve Yuklenmesi Icin Onceden Izin Almak Bir Zorunluluktur.Ayni Zamanda (Ornegin Msc De) ‘’Local Port Requirement” Larin Mutlaka Yuk Kabul Edilmeden Once Gozden Gecirilmesi Gerekir.
Konteyner Tasimaciliginda Aktarma Ve Akreditif Ile Ilgili Sorunlar; Son Yillarda Yasanmayan Bir Sorundan Bahsetmekte Fayda Goruyoruz.Cesitli Akreditiflerde (Transhipment Not Allowed) Aktarma Yasaktir Seklinde Bir Kayida Rastlanmaktadir.Bu Cumleyi Goren Bazi Banka Gorevlileri Duzenledigimiz Konismentoyu Yanlis Degerlendirerek Bunu Rezerv Konusu Yapmakta Ve Musteriyi Bize Yonlendirmektedir.Bu Tartisma Yaklasik Olarak Bizim Bunyemizde Bes Yil Once Basladi Ve Su Anda Bu Problem Ile Bize Gelen Islem Sayisi Senede On Taneyi Gecmemektedir. Bu Konu Hakkinda Yine Icc-500 De Net Bir Aciklama Vardir.Madde 23-B -C-D Alt Maddeleri Asagiya Aynen Aktarilmistir; Madde 23 B- Bu Maddenin Amacina Yonelik Olarak Aktarma, Akreditifte Belirtilen Yukleme Limanindan Bosaltma Limanina Yapilan Denizyolu Tasimasi Sirasinda Bir Gemiden Bosaltma Yapmak Ve Diger Bir Gemiye Tekrar Yukleme Yapmak Anlamina Gelir.C- Akreditif Sarti Ile Aktarma Yasaklanmadigi Surece Bankalar, Ilgili Denizyolu Tasimasinin Butun Olarak Tek Ve Ayni Konismento Kapsaminda Olmasi Kaydiyla Mallarin Aktarma Konusu Yapilacagini Belirten Bir Konismentoyu Kabul Edeceklerdir.D- Akreditif Aktarmayi Yasaklamis Olsa Bile Bankalar;
I- Tum Denizyolu Tasimasinin Tek Ve Ayni Konismento Kapsaminda Bulunmasi Kaydiyla; Mallarin Konteynirlara, Treylerlere Ve/Veya Lash Mavnalarina ( Bir Geminin Cektigi Mavnalar) Yuklenmis Olduklari Konismento Tarafindan Kanitlandigi Surece, Aktarma Yapilacagi Kaydini Tasiyan , Ve/Veya
II- Tasimacinin Aktarma Yapma Hakkini Sakli Tuttuguna Iliskin Ibareler Iceren, Bir Konismentoyu Kabul Edeceklerdir.
Fcl Ve Lcl Yuklemeler: Konteyner Yuklemeleri Iki Sekilde Gerceklesir Ya Yukleyen Veya Alici Tek Bir Kisi / Firma Olur Veya Iki Kisi /Firma Daha Fazlasida Olabilir.
Eger Yukleme/ Tahliyede Bir Tek Muhatap Var İse Bu İslem ‘’Fcl” (Full Container Load) Bir Islemdir.Bu Durumda Tasiyici Tek Bir Parca Mal Tasimaktadir Ve Sorumlulugu Sinirlidir. Tasima Esnasinda Olusacak Hasarlardan Tasiyici (Carrier) Sorumludur.Fakat Mallar Yukleyici Tarafindan Konteynerin İcine Dogru Istiflenmemisse Bu Durumda Olusacak Hasarlardan Yukleyici Sorumlu Olacaktir.
Eger Yukleme /Tahliyede Birden Cok Muhatap Var Ise Bu Islem ‘’Lcl” (Less Container Load) Bir İslemdir.Bu Tur Yuklemelerde Yukleyiciler Mallari Konteyner Sahasina Getirir Gelen Mallari Tasiyici Konteynerlere Istif Eder Ve Konteyneri Kapatarak Gemiye Yukler.Bu Islemde Tasiyicinin Sorumlulugu Buyuktur.Konteyner Veya Icindeki Mallara Gelecek Olan Hasarlarin Sorumlulugu Tasiyiciya Aittir.Ayni Sekilde Bosaltmada Da Birden Fazla Alici Ile Muhatap Olabilir.Bu Durumda Da Tasiyicinin Sorumlulugu Ayni Sekilde Buyuktur.Bu Nedenlerle ‘’Lcl” Yuklemeler Alinirken Cok Dikkat Edilmeli Ve Gidecegi Limaninda Bu Hizmeti Vereceginin Teyidi Alinmalidir.
Konsimentolarda Bu Kapsamda Kullanilan Ifadeler Asagidaki Gibidir;
Fcl / Fcl (Full Container Load / Full Container Load)
Disbursement Charge Ve Olmasi Gereken Yaklaşimimiz;
Bazi Musteriler Karsi Tarafta Alici Konumunda Olan Firma Yada Kisiden Belli Miktarda Alacagini Tahsil Etmek Icin Acentayi Araci Etmek Isterler. Bu Durumda Manifestoya Bu Miktar ‘’Disbursement Charge” Olarak Konulmakta Ve Tahsil Edilerek Bize Gonderildiginde Musteriye Iade Edilmektedir.
Oncelikle Belirtmek Isterizki Armatorun , Yukleme Acentasinin Ve Tahliye Acentasinin Boyle Bir Gorevi Yoktur.Bu Islem Eger Gerceklestiriliyor Ise Tamamen Iyi Niyet Kurallari Cercevesinde Gerceklestirilir.Bu Durumlarda Tahsili Mumkun Olmayan Bir Tutar Icin Hic Kimse Ozellikle Armator Ve Tahliye Acentasi Sorumlu Tutulamaz.Yukleme Acentasi Da Boyle Bir Islemi Sadece Musterisi Icin Yapar.Bu Yapilan Islem Hicbir Sekilde Armatoru Ve Tahliye Acentasini Baglamaz.Bu Islemin Yapilmasi Ayri Bir Hizmet Icerdiginden Istisnasiz Her Armator Bu Bedel Uzerinden %10 Masraf Keserek Yukleme Acentasina Kredit Cikarir.Bu Oran Ayni Zamanda En Az Usd 50.- Nin Altinda Olmamalidir.
Ucuncu Kisinin Konismentosu İle Mal Teslimi:
(Nvocc Bills Of Lading And Applicable Procedure ‘’Nvocc= Non Vessel Operating Common Carriers” ) ; Armatorler Genelde Tasinmak Uzere Teslim Alinan Malin Bir Forwarder Konsimentosu Ile Teslim Edilmesini Kabul Etmezler.Ucuncu Kisinin Duzenledigi Konsimentoya Referans Verilmesinin Bircok Sakincalari Vardir Ve Bu Durum Mal Bedelinin Odenmesi Tehlikesine Kadar Gidebilir.Ucuncu Kisilerin Duzenledigi Bu Belgeler Duzenleyen Ile Musterisi Arasindaki Iliskiyi Temsil Eder.Bu Belge Hicbir Sekilde Armator Ve Acentasinca Dikkate Alinmaz Ve Bunlarla Malin Teslimi Gerceklesemez. Konismentonun ‘’To Order” Olmasi Durumunda Yukleyici Veya Banka Cirosu Aranarak Bir Orijinal Konsimentonun Tarafimiza Ibraz Edilmesi Ile Kargo Ilgili Tarafa Teslim Edilebilir. Bir Firma Adina Duzenlenmis Bir Konsimentoda Ise Yalnizca Yukleyicinin Cirosu Olmasi Ve Alicinin Kimligini Kanitlamasi Malin Teslimi Acisindan Yeterli Olacaktir. Bu Anlamda Bizimle Muhatap Olan Firmalar Malin Tesliminde Ucuncu Kisilerin Duzenledigi Belgeleri Malin Teslimi Icin Dolasima Koymak Isterlerse Kesinlikle Bu Durum Kabul Edilmeyecektir. Bu Tur Belgelerin Ibraz Edilmesi Halinde Malin Teleks Release Ile Teslimine Izin Verilmez.
Eger Mallar Yukarida Belirtilen Durumlarda Teslim Edilmisse Ve Hukuksal Bir Durum Sozkonusu Ise Bu Durum Armatorlerin Ve P&I Kurallarinin Ihlali Anlamina Gelecektir.Sorumluluk Kesinlikle Bunu Gerceklestiren Acentaya
Yardımcı Gümrük Müşavirliği, dış ticaretle uğraşan firmalara, gümrük işlemleri,
danışmanlık lojistik hizmetleri vermekte. Amacı; bilgiyi, müşterileri, çalışanları yararına bir
değer haline getirmektir. Bursa, İstanbul, İzmir, Mersin, Ankara gibi ülkemizin yurt
dışına açılan kapılarında bulunan şube ve temsilciliklerinde uzman ve yetkili personeli ile
sizlerin başarısı için çalışmaya devam etmektedir
Firmalarınız; dünya ekonomisindeki gelişmeler dış ticaret işlemlerinde gün geçtikçe
artan tarife dışı ve teknik engeller, kota, anti damping, gözetim, kayıt ve benzeri
uygulamalar ile dış ticaretin karşısına çıkarılan zorluklar ile mücadele etmek zorunda
kalmaktadır. Yardımcı Gümrük Müşavirliği verdiği profesyonel hizmetleri ile
hedeflerinizin karşısına çıkacak engelleri aşmada size kılavuzluk edecektir.
Firmamız, müşterilerimizin karşı karşıya kaldığı tüm karmaşık yapıdaki zorlukları
anlayabilmeleri için, her müşteri için ayrı hazırlanmış, denetim ve danışmanlık hizmetleri de
dahil olmak üzere kuruma özel hizmetler sunmaktadır.
Personelimiz, iyi düşünülmüş ürünlerimiz, detaylandırılmış hizmetlerimiz, kullandığımız
teknolojiler, rekabetçi uygulamalar ve sektörsel bakış açımız ile firmanızın değerini
arttıracak bir çözüm bizde mutlaka bulunmaktadır
Firmamız hakkında daha fazla bilgi almak için www.yardimcigm.com yada bir
uzmanımızın sizinle irtibata geçmesini istiyorsanız lütfen bize ulaşın
İthalat ve ihracat işlemleriniz sırasında kullanabilecğiniz belge şablonlarını ilgili dosyada bulabilirsiniz ayrıca formatı kullanarak düzenleyeceğiniz dökümanlar hem kullanışlı olacak hemde içerdiği bir çok ayrıntı ile işlemlerinizde aksaklıkları engelleyecektir bu belgeler dışında aradığınız diğer dökümanlar ve ingilizce örnekleri için bizimle temasa gecebilirsiniz
Yeni formlarla sürekli güncellenen dosya sayesinde işlerinizde başarılar dileriz
ALACAK VE BORÇ NOTU (CREDIT-DEBIT NOTE)’NUN GÜMRÜK VERGİLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ
Giriş
Alacak ve borç notu, uluslararası ticaret yapan firmalarca ticarette öngörülemeyecek şekilde ortaya çıkan maliyete ilişkin unsurları karşılıklı olarak dengelemek maksadıyla kullanılan notlardır. Bu notlar, genellikle satıcı tarafından alıcıya ticari, lojistik, teknik talepler, fiyat düzeltmeleri, komisyon ve indirim gibi nedenlerle gönderilir. Alacak/borç notunun iki zorunlu unsuru vardır: Bunlardan birincisi notun şekli, yani alacak ya da borç notu olduğunun belirtilmesi, ikincisi ise mübadelenin nedenidir. Zorunlu olmamakla birlikte bu notlar, ticaret yapan tarafların banka hesap bilgilerini, ticarete ilişkin ödeme şeklini, özel sözleşme bilgilerini içerebilir.
Satıcı tarafından alıcıya gönderilen borç notu, alıcının ithal etmiş olduğu eşyaya ilişkin ödemesi gereken ek bir bedelin olduğunu gösterir. Satıcı tarafından düzenlenen alacak notu ise satılan mal veya hizmetin istenilen kalite standartlarına uygun olmaması sonucu ortaya çıkan ve reklamasyon olarak nitelendirilen indirimler ile fiyat farklılığı gibi nedenlerle, alıcının satıcıdan alacaklı olduğunun göstergesidir.
Borç ve alacak notu, firmalar tarafından fiyat farklılıklarına ilişkin birer düzeltme aracı olarak kullanılmaktadır. Şöyle ki; firmalar, gelecek yıl satışlarını, alımlarını, bunların finansmanını, yatırımlarını, harcamalarını kısacası her türlü faaliyetini belli bir bütçe kontrol mantığı içinde yaparlar. Özellikle ilişkili şirketlerde görülen; gruba dahil şirketlerden birinin üretim yaptığı, grup içindeki diğer şirketin ürünün satışını gerçekleştirdiği durumlarda, yıl sonunda oluşacak muhtemel kârın sene içerisinde dengeli dağılımının aracı, bütçe çalışmaları, makro ekonomik göstergeler, şirket performansı gibi tahmini verilerden hareketle oluşturulan fiyatlar olmaktadır. Üreten (veya ilişkili şirkete mal satan) şirketin kazancı ile malı satın alan (veya üçüncü kişilere bu malı pazarlayacak olan) ilişkili şirketin kazancı bellidir. Şayet bütçe varsayımları doğru ve uygulanan kâr marjları piyasa şartlarına uygun olarak ortaya çıkarsa sorun yoktur. Fakat, dönem sonunda gerçekleşen kârlılık hedeflenenin altında ya da üstünde olabilir.
Hedeflerin gerçekleştirilmesinde ortaya çıkan sapmalar, firmaları zor durumda bırakabilir. Örneğin, üretici şirket bütçeye göre belirlenen fiyat ve kâr marjlarına göre ürettiği malları gruba dahil satış şirketine satar. Satış şirketi piyasadaki rekabet nedeniyle planlanandan daha fazla pazarlama, satış, dağıtım harcamaları yapar, ilave iskonto ve primler verir, fiyatlarında indirimlere gider. Beklediği ölçüde satış yapamazsa, üretici şirketin çok kazandığı, ama aynı malları satan grup firmasının belki de ciddi ölçüde zarar ettiği bir durumla karşı karşıya kalınabilir. Bu durumda, sene içinde yapılacak geçici, sene sonunda yapılacak nihai düzeltmelerle bütçeye/plana aykırı sonucun tekrar gözden geçirilmesi gerekmektedir. İşte, hedeflenen kârlılığı sağlayabilmek için kullanılacak bu düzeltme araçları, fatura kesme/alacaklandırma (credit) notu alma ya da fatura yani borçlandırma (debit) notu alma olarak gerçekleşebilir.
2. Alacak/Borç Notunun KDV Açısından Değerlendirilmesi
Ülke içinde yapılan ticarete ilişkin olarak ortaya çıkan fiyat farkları KDV Kanunu’nun 35 inci maddesinde yer alan “Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahta değişiklik vukubulduğu hallerde, vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellef bunlar için borçlandığı vergiyi; bu işlemlere muhatap olan mükellef ise indirime hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin vukubulduğu dönem içinde düzeltir. Şu kadar ki iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi şarttır” ifadesine dayanılarak, matrah değişikliği olarak yorumlanmaktadır.
Buna göre; düzeltme şu şekilde gerçekleştirilir: Fiyat farkı, bu farkın ortaya çıktığı dönem itibariyle alıcı veya satıcı tarafından fatura edilir ve KDV’ne tabi tutulur. Fiyat farkları, ilgili mal veya hizmetin tabi olduğu oran üzerinden KDV hesabına konu edilir. Şayet farkın ilgili bulunduğu işlem KDV’nden müstesna ise, fark da KDV’nden istisna edilir. Gerek vergilendirme dönemi gerekse oran itibariyle tenkide uğramamak için, fiyat farkı faturasında, asıl mal veya hizmet faturasına atıf yapılmalı ve fiyat farkının nedeni açıklanmalıdır. Şayet fiyat farkına konu mal veya hizmetin alıcısı nihai tüketici ise ve fark bu müşteri aleyhinde ise, satıcı fiyat farkı faturası düzenlemelidir. Fark aksi yönde ise gider pusulası düzenlenerek fark iadesinde bulunulur ve farka ait KDV, bu pusulaya dayanılarak indirim konusu yapılır.
Konuya dış ticarette alınan KDV açısından bakıldığında, ithalat yapan bir firmanın kabul ettiği alacaklandırma notu, söz konusu firmanın yurt dışına olan borcunu azaltması ve ilave bir indirim alması anlamına geleceğinden, ithalatçı firma lehine gelen böyle bir indirimin KDV indirimine tabi tutulabilmesi gerekir. Kabul edilen borçlandırma notu (debit note) ise ithalatçı firmanın yurt dışına olan borcunu artıran ilave fatura anlamına gelen bir belgedir. İlgili ülke mevzuatına uygun olarak düzenlenmiş bu notlar, faturada olması gereken tüm bilgileri taşıyorsa yabancı bir ülkede Vergi Usul Kanununa uyma zorunluluğu getirilemeyeceğinden, kabulü gerekmektedir.
a) İthal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri,
b) İthalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar,
c)Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemeler.” hükmü yer almaktadır.
Bu maddeye göre ithalatta matrahın en önemli unsuru malın bedelidir. Yurt dışındaki satıcının, sattığı malın bedelinde indirim yapması, alıcının ithalata ilişkin maliyetini azaltır. Dolayısıyla, yurt dışındaki satıcı firma, eğer başlangıçta yeni tespit ettiği indirimli tutar üzerinden malını satsaydı ve faturasını da bu tutara göre düzenleyerek Türkiye’deki alıcıya gönderseydi, Türkiye’deki alıcı da bu faturayı gümrüğe ibraz ederek tespit edilecek matrah üzerinden KDV ödeyecek ve indirime konu edecekti. Alıcının ödeyeceği KDV, böyle bir durumda daha düşük olacaktı. Alıcı tarafından bu indirim hakkının sonradan kazanıldığı durumda, satıcı tarafından düzenlenen bir alacak notu ile gümrük idaresine başvurulabilmesi ve indirime konu miktar üzerinden daha önceden ödenmiş olan KDV’nin geri verilmesinin talep edilebilmesi gerekir. Bunun tam tersi bir durumda, yani alıcı tarafından önceden gerçekleştirilen ithalata ilişkin olarak bir borç notu alındığında, bu not, gümrük mevzuatı çerçevesinde ilgili gümrük idaresine beyan edilmeli ve bu matrah farkına tekabül eden KDV tahsil edilmelidir.
3. Alacak/Borç Notunun Gümrük Kıymetine Etkisi
Konuya gümrük mevzuatı açısından bakıldığında, alacak/borç notu ile ilgili akla gelebilecek ilk ve en önemli sorular şunlardır: Borçlandırma notu, gümrük kıymetine dahil edilmesi gereken bir unsur mudur? Satıcı tarafından düzenlenen alacak notunda yer alan tutara ilişkin olarak gümrük vergilerinin geri verilmesi mümkün müdür?
Bilindiği üzere, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24’üncü maddesinde “1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.
…3.a) Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat, ithal eşyası için alıcının, satıcı veya satıcı yararına yaptığı veya yapması gereken ödemelerin toplamıdır. Bu fiyat, ithal eşyasının satış koşulu olarak, alıcının satıcıya veya satıcının bir yükümlülüğünü karşılamak üzere üçüncü bir kişiye yaptığı veya yapacağı tüm ödemeleri kapsar. Ödemeler, para transferi şeklinde olabileceği gibi, akreditif veya ciro edilebilir bir kıymetli evrak kullanılarak ya da doğrudan veya dolaylı yapılabilir.” hükümleri yer almaktadır.
Yurtdışındaki satıcı firmadan gelen borç notu, ithalatçı firmanın satıcıya olan borcunu artırmak suretiyle ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin de artmasına neden olur. Yukarıda yer alan Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, ithal edilen eşyanın gümrük kıymeti eşyanın satış bedelidir. Bu satış bedeli ise eşya için fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat, ithal edilen eşyaya ilişkin ve bu eşyanın satış koşulu olarak alıcının satıcıya yaptığı veya yapacağı tüm ödemeleri kapsar. Dolayısıyla, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescilinden sonra olsa bile eğer ithalatçının ithal edilen eşyaya ilişkin satıcıya yapması gereken bir ödeme varsa, bu unsur gümrük kıymetine dahil edilmeli ve bu fark üzerinden gümrük vergileri alınmalıdır.
Gümrük kıymetine dahil edilmesi gereken bu unsurun beyanına ilişkin hususlar, Gümrük Yönetmeliğinin 45’inci maddesinde yer almaktadır. Buna göre; “Gümrük Kanununun 24’üncü maddesine göre kıymet tespitinin yapıldığı hallerde beyan sahibinin talebi üzerine; …
b) Gümrük kıymetine ilave edilmesi gereken, ancak ihracatçı ve ithalatçı arasındaki sözleşme gereği söz konusu kıymet unsurları gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten sonra belli olacak eşyanın,
c) Satış sözleşmesinde, fiyatın sonradan gözden geçirilmesini öngören hükümler içeren eşyanın,
d) Boru hatları veya elektrik telleri ile taşınan ve depolama imkanı olmayan sürekli akış halinde olan eşyanın
…Birinci fıkranın (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen durumlarda yükümlülerin, anılan kıymet unsurlarının mevcudiyetini gösteren sözleşmelerin örneği ve onaylı çevirisini gümrük idarelerine sunmaları gerekir.
Birinci fıkrada belirtilen hallerde, vergi tahakkuku mevcut belgelerde belirtilen kıymet esas alınarak yapılır. Tamamlayıcı beyana göre gözden geçirilmiş kıymetin daha yüksek olması halinde ek vergi tahakkuku yapılır. Daha düşük olması halinde ise; farka isabet eden kıymetin iade alındığının tevsiki ve satış sözleşmesine göre kıymetin yeniden belirlenmesini gerektiren işleme ait belgenin (tahlil raporu gibi) onaylı örneğinin sunulması koşullarıyla ve gümrük idaresince yapılacak inceleme sonucunda söz konusu hususların tespiti üzerine Gümrük Kanununun 211’inci maddesi çerçevesinde işlem yapılır.”
Gümrük Kanununun 211’inci maddesi “1. Kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergileri geri verilir. Kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergileri kaldırılır.” şeklindedir.
Buna göre, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, alacak ve borç notunun gümrük idaresine beyanının Gümrük Yönetmeliğinin 45’inci maddesi çerçevesinde mümkün olabileceği düşünülmektedir. Yükümlünün borç notunu ilgili gümrük idaresine beyan etme ve söz konusu ek bedele tekabül edilen gümrük vergilerini ödeme sorumluluğu olduğu gibi aynı zamanda alacak notunun beyanı suretiyle bu indirim tutarına ilişkin daha önce tahsil edilmiş bulunan gümrük vergilerini geri alma hakkına da sahip olduğu düşünülmektedir.
Gümrük kıymetine dahil edilmesi gereken borç notunun gümrük idaresine beyan edilmemesi ve bunun muayene, denetleme veya kontrol sonucu ortaya çıkması, Gümrük Kanunun 234’üncü maddesi hükümleri çerçevesinde cezai işlem yapılmasını gerektirebilir.
4. Sonuç
Alacak ve borç notları, uluslararası ticaret yapan firmalarca ticarette öngörülemeyecek şekilde ortaya çıkan maliyete ilişkin unsurları karşılıklı olarak dengelemek maksadıyla kullanılan notlardır. İthalat yapan bir firmanın kabul ettiği alacak notu (credit note), söz konusu firmanın yurt dışına olan borcunun azaltılması anlamına gelir. Borç notu (debit note) ise bu firmanın yurt dışına olan borcunu artıran ilave bir faturadır.
Borç ve alacak notu, firmalar tarafından fiyat farklılıklarına ilişkin birer düzeltme aracı olarak kullanılmaktadır. Firmalar her türlü faaliyetini belli bir bütçe kontrol mantığı içinde yaparlar. Ancak sene başında belirlenen hedefler ile sene sonunda gerçekleşen durum arasında ortaya çıkan farklar firmaları zor durumda bırakabilir. Özellikle ilişkili şirketlerde, bu sapmaları telafi edebilme ve hedeflenen kârlılığı sağlayabilme için kullanılan düzeltme araçları, fatura kesme/alacaklandırma (credit) notu alma ya da fatura yani borçlandırma (debit) notu alma olarak gerçekleşebilir.
Alacak ve borç notunun Gümrük Yönetmeliğinin 45’inci maddesi uyarınca gümrük idaresine beyanının mümkün olduğu düşünülmektedir. Beyan edilen belgenin alacak notu olması durumunda, söz konusu tutara ilişkin olarak ödenmiş olan gümrük vergilerinin geri verilebilmesi, borç notu olması durumunda ise, satıcı adına yapılan bu ödemenin gümrük kıymetine dahil edilmesi ve bu farka ilişkin gümrük vergilerinin tahsil edilmesi gerekir.
Borç ve alacak notu düzenleme, dış ticaret yapan firmalar tarafından sıklıkla kullanılan bir yöntem olmasına karşın, gerek mali mevzuatta gerekse gümrük mevzuatında bu konunun yeterli ölçüde ele alınmadığı görülmektedir. Gümrük idareleri ve yükümlüler açısından uygulamaya yönelik olarak ortaya çıkan ve çıkabilecek problemleri çözmek açısından bu konunun her iki mevzuat kapsamında daha ciddi bir biçimde ele alınması, getirilecek yeni düzenlemeler çerçevesinde uygulamadaki yerinin açıklığa kavuşturulması gerektiği düşünülmektedir.
KAYNAKLAR:
1. PAPINET, “Credit Debit Note”, November 2007, www.papinet.org
2. GÜNDÜZ Zeki, “Transfer Fiyatlaması Düzenlemeleri İle İlgili Öneriler”, Dünya Gazetesi,
24.10.2007, www.dunyagazetesi.com.tr
3. GÜNDÜZ Zeki, “Yurtdışından Gelen Hizmet Faturaları”, Dünya Gazetesi, 26.09.2007.
4. MAÇ Mehmet, “Mal İadeleri, Vazgeçilen Hizmetler ve Fiyat Farkları”, Vergi Dünyası,
Eylül 1997, Sayı:193.
5. ÖĞREDİK Güray, “Yurt Dışındaki Satıcının Fiyat İndirimi İthalde KDV Matrahında ve
İndiriminde Değişiklik Olarak Değerlendirilebilir mi?”, Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi,
Haziran 2006.
6. İstanbul Defterdarlığı’nın 29.12.1993 tarihli, 15180/909 sayılı Muktezası.
7. www.muhasebetr.com
8. www.malihaber.com
9. www.vergiportalı.com
